mannetje zwartkop; foto Ron Knight (Creative Commons)
In deze rubriek vertelt buurtgenoot Han Jacobs over dieren die hij ziet en hoort in de buurt. De eerste zomergast meldt zich: de zwartkop.
Nu de eerste mooie lentedagen van het jaar een feit zijn keren de zomergasten terug van hun winterverblijven uit warmere oorden. Zwartkoppen overwinteren rond het westelijke deel van de Middellandse zee in landen als Spanje, Marokko en Algerije. Rond half maart komt deze zangvogel terug naar zijn broedgebied waar ze hun jubelende zang laten horen. De zang doet een beetje denken aan de weemoedige klanken van een merel, maar is explosiever en sneller. Hier vind je een geluidsfragment van onze eigen GWL-zwartkop.
De naam zwartkop is betrekkelijk relatief. Waar de mannetjes een mooie zwarte kruin hebben, zijn de vrouwtjes voorzien van een andere kleurspoeling. Zij hebben een kastanjebruine kruin en zijn daarmee beter gecamoufleerd op het nest. Zwartkoppen zijn zo groot als een koolmees en afgezien van hun gekleurde pet hebben ze een muisgrijs pak. Ze eten van alles: van insecten tot bessen en bramen. De zwartkop is een van de weinige vogels waarvan de aantallen in Nederland toenemen. Door toegenomen bosoppervlakte en natuurlijk beheer in tuinen en parken gaat het deze vogel voor de wind. Ze houden van een bomenrijke omgeving met stevige ondergroei en (doornig) struikgewas. Door klimaatverandering komen de vogels steeds vroeger terug uit hun winterverblijven. Ze reageren daarmee op het steeds vroeger ontwaken van insecten. Dit geldt voor veel zangvogels. Waar over het algemeen de tjiftjaf zich als eerste aandient in onze buurt heb ik deze geliefde lentezanger nog niet gehoord. Sommige jaren dient deze vogel zich al in de warme dagen van februari aan terwijl dit vroeger pas in maart of april gebeurde.
Ik hoorde mijn zwartkop op 21 maart jl. zingen vanuit de struiken achter blok 15. Ondanks hun harde zang zijn ze vrij moeilijk te vinden en houden ze zich goed schuil in het dichte struikgewas. Ik hoor (en soms zie) ze jaarlijks in onze buurt en ik vermoed dat een broedpaartje hier ieder jaar terugkeert. Een teken dat de omstandigheden voor deze vogels hier goed zijn. Misschien dat met de verder vergroening van de buurt de aantallen zullen toenemen en de vroege lente gevuld zal zijn met zwartkoppenzang!
Het zou leuk zijn als deze rubriek zich vult met waarnemingen uit de wijk van andere buurtbewoners. Dus heb jij een tjiftjaf of zanglijster gezien of iets leuks of moois dat je hier graag wilt delen? Stuur dan een mail met de details (soort, dag en waarnemer) van de waarneming naar gwlnatuur@gmail.com. Links naar geluidsfragmenten en foto’s waarop het dier herkenbaar is zijn ook zeer welkom. Voor alle duidelijkheid: het hoeft dus niet per se een vogel te zijn. We zijn vast allemaal nieuwsgierig of er bijvoorbeeld nog egels op het terrein rondlopen en waarnemingen van bijvoorbeeld insecten zijn ook welkom! Ik zal melding maken van de waarnemingen met de eerstvolgende nieuwsbrief en misschien dat jouw buurtbeest wel de hoofdact wordt van het artikel!
Geluidsfragment: Han Jacobs
