Bruine winterjuffer in Geuzenbos (Foto: Han Jacobs)
In deze rubriek vertelt buurtgenoot Han Jacobs over dieren die hij ziet en hoort in de buurt. Dit keer een libelle uit de familie van de pantserjuffers: de bruine winterjuffer.
Dit is al het vierde jaar op rij dat ik een bruine winterjuffer in de buurt aantref. Drie keer in mijn tuin en afgelopen maand vloog er zelfs eentje op mijn balkon! Bruine winterjuffers zijn kleine libellen met een lichaamslengte van maximaal 40mm. Vanwege hun bruine kleur worden ze ook wel vliegende strootjes genoemd. In Amsterdam is dit een vrij zeldzaam juffertje. In Nederland is het diertje vrij algemeen en komt het verspreid in het land voor. Deze soort lijkt zich goed te handhaven tijdens de drogere periodes.
De bruine winterjuffer is naast de veel zeldzamere noordse winterjuffer de enige libellensoort die als volgroeid dier (imago) overwintert. Deze stoere juffertjes zijn bestand tegen temperaturen van -15 graden Celsius! In het najaar trekken ze weg van hun voortplantingsgebieden om een geschikte overwinteringsplek te zoeken. Ze kunnen dan afstanden afleggen van meer dan 50 kilometer. De bruine winterjuffers in mijn tuin zijn allemaal doortrekkers geweest. Ik heb in de buurt nog nooit van een mooie besneeuwde en berijpte winterjuffer in hartje winter kunnen genieten.
Op de overwinteringsplekken kun je deze beestjes al heel vroeg in het jaar in actie zien. Met warme dagen kunnen ze al in februari vliegend gezien worden. Voor voortplanting moeten de temperaturen wat stabieler en hoger zijn. Dit gebeurt van april tot juni. Uitsluipen gebeurt van juli tot oktober, dan is de gedeeltelijke metamorfose voltooid. Volwassen juffers kunnen vaak de winter overleven. Daarmee bereiken ze ook de hoogste leeftijd van alle libellensoorten. Bruine (en ook noordse) winterjuffers kunnen tot 10 maanden oud worden.
Alle libellen leven tijdens hun larvale stadium onder water. Sommige soorten zijn beter aangepast aan drogere periodes dan andere. Door klimaatverandering hebben een aantal zuidelijke soorten vaste voet gekregen aan Nederlandse bodem: de vuurlibel is hier een goed voorbeeld van. Soorten van het (hoog en laag) veen hebben het de laatste jaren steeds moeilijker en sommige nemen in schrikbarend tempo af. Denk daarbij aan zwarte heidelibel. Ondanks de nieuwe zuidelijke aanwinsten is de trend slecht. Net als de meeste insectensoorten nemen ook de libellen in aantal af. Des te meer reden om van deze prachtige dieren te genieten!
Heb jij ook iets leuks of interessants gezien dat je hier graag wilt delen? Stuur dan een mail met de details (soort, dag en waarnemer) van de waarneming. Links naar geluidsfragmenten en foto’s waarop het dier herkenbaar is zijn ook zeer welkom! Ik zal melding maken van de waarnemingen met de eerstvolgende nieuwsbrief en misschien dat jouw buurtbeest wel de hoofdact wordt van het artikel!
