Op mijn verjaardag word ik verrast met een geborduurde broche met de afbeelding van een ‘power vrouw’. Beeldend kunstenaar Els Wijnen blijkt deze gemaakt te hebben en ze woont hier op het GWL-terrein. Een goede aanleiding om bij haar op bezoek te gaan.
Els is GWL-bewoonster van het eerste uur en woont in blok 1 op de eerste verdieping. Vanaf haar balkon kijk je naar het paard in de speeltuin bij het Buurthuisje. Staand in haar woonkamer krijg ik de indruk dat ik midden in een oase of aan de rand van de jungle ben. De potplanten, hangplanten, druivenstokken en de bomen van het GWL-terrein vormen samen een muur met een diversiteit aan tinten groen met daarachter de felle zon. Door de bomen én de vele planten op haar balkon is het hier zelfs in de heetste zomerdagen een heerlijk schaduwrijke en redelijk koele plek.
De woning van Els is praktisch en naar haar wensen ingedeeld en het is direct duidelijk dat hier iemand woont die én creatief is én van textiele kunst houdt. En dat is geen wonder want Els werkte tot aan haar pensionering op 1 mei 2025 zowel als docent Beeldende Vorming als Kunst&Cultuur coördinator op het Montessori Lyceum Oostpoort. Haar vader had haar vroeger gestimuleerd om een beroep te kiezen “waar je altijd de kost mee kunt verdienen”. Dus ging Els naar de TEHATEX, de net opgerichte docentenopleiding in Tilburg, vervolgens naar de AKI kunstacademie in Enschede en in 1982 naar de Jan van Eyck academie in Maastricht.
“Hoe ben je op het GWL-terrein terecht gekomen?”, vraag ik haar. Dit blijkt een combinatie van bewuste keuze en vooral geluk. Els is van huis uit milieubewust en ze wilde altijd al graag buiten wonen. Zij en haar partner woonden beiden vanaf 1984 in de Staatsliedenbuurt en waren zich aan het oriënteren op een plek elders met veel ruimte eromheen zoals wonen in een dorp of ‘iets buiten’ boven Amsterdam. Maar toen kwam het aanbod voor het GWL-terrein: een nieuwe autovrije eco wijk in Amsterdam. Met veel groen en veilige speelruimte voor de kinderen. Dit was voor het hele gezin ideaal; blijven wonen in Amsterdam én in het groen én vlakbij hun beider ateliers in Werkgebouw Het Veem.
“Hoe ben je ertoe gekomen om geborduurde broches te maken?” Els glimlacht, “dat is een mooi verhaal” en ze troont mij mee naar haar achterkamer. Voor deze gelegenheid ligt hier een groot deel van de collectie geborduurde broches en sleutelhangers uitgestald. Ze pakt een klein gehaakt hartje op en vertelt dat ze dit in 2023 kreeg van haar leerlinge Zhiane. Dit bewuste hartje was destijds de inspiratiebron voor het maken van hartjes sleutelhangers voor de Warchild markt, rond Valentijnsdag. De school doet hier ieder jaar aan mee om geld in te zamelen. Het markeert tevens de geboorte van PosjBrosj, een samenwerking tussen Els en haar bevriende collega Marleen Tuinhout.
In de hele serie broches ontdek ik “mijn” broche met de afbeelding van een stoere jonge vrouw met opgestroopte mouwen, een gebalde vuist en een vastberaden blik. Wie kent dit iconisch beeld eigenlijk niet? Het is oorspronkelijk een Amerikaanse propagandaposter uit 1943, ontworpen door J. Howard Miller in opdracht van de Westinghouse Electric Corporation. De poster was bedoeld om het moraal van fabrieksarbeiders te verhogen en stakingen tegen te gaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Veel mannen moesten in deze periode naar het front in Europa en de vrouwen vervingen de mannen om de fabrieken draaiende te houden. In de jaren 80 is de afbeelding herontdekt en op dat moment groeit deze uit tot een wereldwijd symbool van feminisme en vrouwenemancipatie.
Maar dat is niet het enige bekende beeld. Zo herken ik het Meisje met de Parel van Vermeer, de drie Amsterdamse kruizen, de schijf watermeloen, Vincent van Gogh, Marilyn Monroe, de Mona Lisa, diverse geborduurde 3D huisjes en nog veel meer. Els vertelt boeiend over de ontstaansgeschiedenis van enkele broches. En hoe bijzonder zij het vindt als ze iemand tegenkomt die een van haar broches draagt. En dit laatste herken ik, want altijd als ik de broche op heb wordt er een opmerking over gemaakt.
Nieuwsgierig geworden? Kijk op het instagram account van posj.brosj of bezoek zondag 20 september tussen 10.00 en 18.00 uur de kunstmarkt op het Museumplein.
